Demirçelik Sektöründe Milli AC Tahrik Sistemleri Geliştiriliyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda Dünya Bankası desteğiyle yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektöründe yerli ve milli AC tahrik sistemlerinin geliştirilmesine yönelik teknolojik dönüşüm programı desteklendi. Bu programla, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin yerine yüksek verimlilik ve düşük bakım maliyeti sunan AC sistemlerinin entegrasyonu hedefleniyor.

WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen Ürünleştirme Programı, üç ana projeden oluşuyor. WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor tarafından yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturulacak. PGR ve Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarımı projelerini yürütecek.

Yerli Yetkinlik ve İhracat Odaklı Ürün Geliştirme

8 paydaşlı AR-GE ve ürünleştirme çalışması, üniversite ve sanayi yeteneklerini bir araya getiriyor. Bu iş birliğiyle haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesi amaçlanıyor. Elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniğinde yerli yetkinliğin artırılması, ihracat potansiyeli yüksek sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi programın temel hedefleri arasında yer alıyor.

Programın en önemli hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimlilik seviyesindeki DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimliliğe sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek. Bu dönüşümle enerji tüketimi ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılacak, bakım ihtiyacı düşürülecek ve işletme sürekliliği artırılacak.

Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle donatılacak. Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak tasarlanacak. Bu sayede motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturulması hedefleniyor.

Sanayi ve üniversitelerin ortak çalışmasıyla Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesinin geliştirilmesi amaçlanıyor. Program sonunda ortaya çıkacak yerli ve özgün teknolojilerin, Türkiye’deki sanayi tesislerinin yanı sıra Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda da rekabetçi ürünler olarak yer alması hedefleniyor.

Bu yeni nesil tahrik sistemleri, enerji verimliliğini artıran, karbon emisyonlarını azaltan ve sürdürülebilir üretimi destekleyen teknolojiler sunarak Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine katkı sağlayacak.

Karbon Düzenlemeleri ve Rekabetçilik Baskısı

Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getirdi. Türkiye’nin Avrupa Birliği ile olan güçlü ticaret bağları ve demir-çelik ihracatının önemli bir kısmı göz önüne alındığında, üretim süreçlerindeki karbon ayak izi stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkıyor.

Enerji verimliliği yüksek ve düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş yapamayan tesislerin, gelecekte ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor. Bu nedenle, sanayi üretiminde kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, sadece enerji maliyetlerini düşürmekle kalmayıp, sürdürülebilir üretim, karbon emisyonlarının azaltılması ve ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından stratejik bir gereklilik olarak görülüyor.

Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini, sanayi sektöründeki enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu durum, üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin verimliliğinin artırılmasının enerji maliyetleri ve karbon emisyonları üzerinde önemli bir etki yaratacağını gösteriyor.

Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüz sanayisinin sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği alanındaki gelişmeler sayesinde yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri, özellikle rotoru sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Bu çerçevede kurgulanan Ürünleştirme Programı, demir-çelik sektöründeki haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi amaçlıyor. Geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini kapsayan entegre bir yaklaşımla tasarlanacak.

• #AC Tahrik Sistemleri
• #Demirçelik